Stefan Langeveld GEPAKTE STAD 27  1988

[foto: Kinderboerderij De Dierenpijp, in eigen beheer]

Het is groen en beheert zichzelf

De volkshuisvesting is door de jaren heen uitgegroeid tot een gigantisch beleidsterrein. Honderden instellingen en duizenden deskundigen vinden er hun broodwinning. Dit heeft natuurlijk alles te maken met een sociaal-democratisch verleden waarin de strijd om goede huisvesting voor het volk een belangrijke rol heeft gespeeld.

De woonomgeving speelde daarbij echter amper mee. Met de uitgroei tot een welvaartsstaat* en de opkomst van de veel ruimte in beslag nemende auto, is de aandacht voor de woonomgeving een steeds grotere rol gaan spelen. Het besef breekt door dat de woonomgeving in het vestigingsgedrag een tweede beiangrijke bepalende factor is.

[* moet zijn: verzorgingstaat /2026]

Momenteel staat het buurtbeheer in het cen­trum van de belangstelling — ook bij de redactie van Gepakte Stad. IJs en weder dienende zal Gepakte Stad er een volledig najaarsnummer aan wijden.

Bij wijze van voorproefje is Gepakte Stad alvast gaan kijken op de studiedag ‘Beter Beheer’ die het Bureau Bestuurscontacten op 20 mei in het Polanentheater organiseer­de. Men wilde met bewoners en ambtenaren discussieren over maatregelen betreffende het beheer in buurten.

Daarbij zijn het vooral de stadsvernieu­wingsbuurten die zich in de belangstelling mogen verheugen. Juist daar zijn de smetten op de woonomgeving het duidelijkst. Parkeeroverlast, vandalisme, vervuiling van de straat en het slecht functioneren van de binnenterreinen zijn de meest genoemde klachten door de voorposten. De bij-effecten van stadsvernieuwing en de verlaging van de bevolkingsaantallen schaden de woonkwali­teit. Men is bereid dit tijdelijk te accepteren maar tegen de tijd dat het gebied opgeleverd gaat worden, wordt het beheer van de bijna nieuwe wijk actueel.

De dag werd geopend door voorzitter J. Rothuizen. Hij bracht onder de aandacht, dat we van de term beheer niet vreemd moeten opkijken; het bestaat al eeuwen en iedereen heeft er mee te maken. De intensi­vering van het gebruik van de stad (auto’s) en de groeiende belangstelling bij bewoners voor participatie dwingen volgens hem tot nadere studie. Hij voegde hiermee twee ar­gumenten toe aan de eerder genoemde stadsvernieuwing.

De heer E[isse]. Kalk, hoofd van het Bureau Bestuurscontacten, gaf een overzicht van de ambtelijke ideeen en maatregelen en po­neerde een aantal vragen. Hij gaf toe dat er alleen terugblikkend sprake is van gemeen­telijk beleid. Tot nu toe komt het tot stand door duwen en trekkers van bewonersgroepen. Niemand is er op tegen dat ambtenaren in de buurt aan het werk gaan (sic). Net zoals op stedelijk niveau zijn de knelpunten bij verbetering van het buurtbeheer de bestuur­lijke wil en de ambtelijke bereidheid. Een ambtelijke noviteit is het Koordinatieburo Openbare Werken Stadsvernieuwing (KOS). Dit maakt deel uit van de project­groep Stadsvernieuwing, heeft een eigen budget (van vijftigduizend tot tachtigdui­zend gulden per buurt) en kan, sneller dan voorheen, werken doen uitvoeren.

De vra­gen die volgens de heer Kalk beantwoord moeten worden, zijn: ‘Is buurtbeheer beter dan de huidige praktijk? Mogen er beheer­ders in dienst zijn van een Stichting? Hoe moet samengewerkt worden door ambtena­ren, bewoners en woningbouwcooperaties ?’

In de zes werkgroepen werden, aan de hand van inleidingen door mensen uit de praktijk, de volgende aspecten besproken: samenwer­ken van woningbouwverenigingen, buurt en gemeente; buurtbudgetten; klachtenbehan­deling; handhaving; zelfbeheer; onder­houdsploegen. Het plenaire vervolg van de dag begon met een videofilm van de Werkgroep 2000, ‘Het is groen en beheert zich­zelf’ uit 1985. De film toonde drie voorbeel­den van zelfbeheer: een kinderboerderij in Amsterdam, plantsoenen in Rotterdam en volkstuinen tussen flatgebouwen in Zwolle.

Gewoontegetrouw werd afgesloten met een forumdiscussie. In het forum zaten twee wethouders en vertegenwoordigers van de PvdA-fractie, (twee) stadsdeelraden, de fe­deratie van woningbouwverenigingen en de Groenbrigade Buitenveldert.

Een greep uit de opmerkingen en reacties — van een dis­cussie was zoals zo vaak geen sprake.

Er bestaat waardering voor de sociale functie van de klachtencoordinator.

Probeer in een buurt afspraken — zoveel mogelijk — vooraf te maken. Ofwel: werk preventief in plaats van repressief.

In een buurt werken vaak vele woning­bouwverenigingen. Dit kan de samenwer­king bemoeilijken.

Stel in elke buurt een sterkte-zwakte-ana­lyse op; geen twee buurten zijn gelijk.

De overheid onderschat het belang van de openbare ruimte.

In het forum zat slechts éen vrouw: mevrouw Den Hertog van genoemde Groenbrigade. Zo’n 250 vrijwilligers verwijderen al acht jaar het alomtegenwoordige vuil uit het Buiten­veldertse groen omdat de Stadsreiniging dat niet -hoeft – te doen en het ook niet tot de taak van Groenvoorzieningen behoort. Den Hertog gaf enig tegengas door op te merken, dat zij blij is, dat ze het zelf gedaan hebben. Ze was verontrust door war de heren naast haar zeiden. Het `stond’ in een bijzin, maar de strekking was duidelijk: er werd gepro­beerd greep te behouden op ontwikkelingen. Zelfbeheer of participatie in beheer wordt verwelkomd, op voorwaarde dat het opgeno­men wordt in het ambtelijk circuit.

Aanjager, buurtmanager of -concierge, klachtencoordinator, wijkverzorger of -coor­dinator. Alleen het aantal benamingen al geeft aan dat de beheersfunctie nog niet afgebakend en omschreven is. Is het werk­terrein de wijk, de buurt of iets kleiners? Is klachtenbehandeling de voornaamste taak of verbetering van de woonomgeving? Is hij of zij ambtenaar of buurtbewoner? Men be­sprak de bestaande praktijk: wat een buurtconcierge allemaal zou kunnen doen bleef achter de horizon. Je kunt denken aan gereedschap-, fietsen- en vakantiespullen-uit­leen, liftbemiddeling, hergebruik van afge­dankte goederen en deuren openen voor de meteropnemer. Vanuit een eigen kantoor kan de dienstverlening nog verder uitge­breid worden, met ondersteuning van de buurtbewoners. Door het bevorderen van wederzijdse dienstverlening kan de cohesie in een buurt weer toenemen.

Wethouder Ten Have moest voortijdig weg, en wel om in een uitzending van Radio STAD de beslissing om de WSBZ te ‘privati­seren’ te verdedigen. Heren van Openbare Werken, u bent gewaarschuwd.

Laatste verbetering 23 oktober 2026