De economie stort in

Op de hoofdpagina schreef ik

Het lockdown-beleid leidt tot het ineenstorten van de economie, de financiële sector en daarna de beschaving (in de Westerse landen). Een wereldmacht kan misbruik maken van de situatie en een oorlog beginnen.

Bestuurlijk Nederland, de meeste economen en commentatoren zeggen zelfs nu dat er “misschien een recessie” komt; om je dood te lachen.

Verderop staat de situatie in China in februari. Nu gaan we de catastrofe wereldwijd optekenen, plus een schets van de mogelijke kettingreacties.

Bronnen – zie hoofdpagina

 

De Economie ligt op de IC !

Hier de brief aan het Kabinet waarvan Het Financieele Dagblad op 2 april een verkorte versie plaatste met de titel: ‘Politiek, word wakker en zorg voor een intelligente open-up’ Het artikel is geschreven door Leen de Bruyne, MKB ondernemer met instemming van meer dan 100 leden van Entrepreneurs’ Organization Nederland. EO bestaat uit meer dan 220 ondernemers die samen meer dan 2,7 miljard omzet genereren met 16.500 werknemers.

De Depressie van 2020

 

Goldman Sachs schreef op 13 april aan klanten dat de ontwikkelde economieën 35 procent krimpen in het tweede kwartaal (tov het eerste.

 

VS

  • De werkloosheid steeg weergaloos: +22 miljoen in 4 weken [17-4]. Daar moet je miljoenen zzp-ers bij optellen.
  • Het lening-programma voor het mkb -twv 350 miljard dollar- was snel uitgeput.
  • De Federal Reserve maakte op 24-3 een ruwe schatting van de cijfers in het tweede kwartaal: een werkloosheidspercentage tussen 10 en 40 procent, door een banenverlies van 27 tot 67 miljoen. Voor de crisis: 3,5 % = 5,8 miljoen.
  • Goldman voorspelt (30-3) een krimp van 9 procent in het eerste kwartaal (Q-on-Q) en 34 procent in het tweede, met een werkloosheidspercentage van 15% eind juni. Eenderde van de economie foetsie, dat is drie maal de grootste Q-krimp ooit (geen wonder. Goldman verwacht daarna een sterk stijgende lijn, die volgens Zerohedge -en mij- onrealistisch is. Overigens meldde Goldman begin januari dat de VS bijna recessie-proof is.

    -9% in Q1 VS
    Dit is het begin
  • De index van de inkoopmanagers in de dienstensector viel naar 39,8 in maart. Waarden onder de 50 betekenen een krimp.

Nederland

Roland Spoormaker schreef al op 1 maart een artikel over de gevolgen voor de sectoren in ons land.

Recente signalen

Het aantal nieuwe boekingen voor vakanties in mei en augustus is “praktisch tot nul gereduceerd” aldus De Telegraaf. Logisch.

De autoverkopen in maart waren 23 procent lager ten opzichte van maart ’19. Voor het eerste kwartaal was de daling 10 procent. Logisch.

De gemiddelde inkomstendaling in de mobiliteitsbranche is 47 procent. Logisch.

ING voorspelt een economische krimp van 8 procent voor dit jaar.  Te optimistisch.

De Haven van Rotterdam verwacht een krimp van 1/5 dit jaar.

De omzet van Booking.com is 85% gekrompen.

Eenderde van de boekhandels dreigt failliet te gaan. Vooral grootstedelijke boekwinkels doen het ‘dramatisch slecht’ met omzetdalingen van 80 tot 90 procent.

 

Europa

  • De index van de inkoopmanagers in de Euro-zone dienstensector kelderde naar 28,4 in maart, de laagste waarde sinds het begin van de index in ‘58. De inkoopmanagers in de productiesector beperkten de krimp tot 39,5.
  • De index van de inkoopmanagers in de Spaanse dienstensector kelderde naar 23 in maart. Het laatste dieptepunt was 40, in 2012.
  • De index van de inkoopmanagers in de Britse dienstensector viel naar 36 in maart.
  • In Duitsland maken een half miljoen bedrijven gebruik van Kurzarbeitergeld voor naar schatting 2,35 miljoen werknemers. In 2009 waren het 1,1 miljoen mensen en dat kostte he ministerie 10 miljard euro.
  • In Italië verwachten economen dat twee-derde van het MKB failliet kan gaan. Men vreest voor sociale onrust in Zuid-Italië. Mensen die zwart werkten (bij vb. in de horeca) hebben nu niets meer, en niet direct toegang tot hulp van de Staat.

China

  • In februari werden 79% minder auto’s verkocht dan een jaar geleden. China is de grootste markt voor nieuwe auto’s. In maart was de krimp 43%.
  • Het China Beige Book verwacht een krimp van het BNP van 10-11 procent in het eerste kwartaal. Ik verwacht een veel sterkere krimp.
  • 200 miljoen migrant-arbeiders zijn niet aan het werk. Die groep telt 290 mln mensen, dat is een-derde van de beroepsbevolking.
  • In maart werd (twv) 670 miljard euro uitgeleend door de Staat (total social financing TSF.
  • Wat ik onder Mega-krimp schreef (19-2) is overdreven: De productie in het eerste kwartaal zal zeker 80 procent minder zijn dan in ‘19. De Chinese (CCP) cijfers geven een krimp van 13,5 procent in januari en februari (toeval?) t.o.v 2019  en zijn zeker bezijden de realiteit. bron

Australië

Het business vertrouwen AU
Het vertrouwen in het bedrijfsleven

 

Alles valt uit

De crisis van ‘20 is veel groter dan in ‘08. In 2007/8 was er een financiële crisis, met gevolgen voor de rest. Een monetaire crisis -hyperinflatie of dollarcrisis- werd afgewend.
Nu zijn de machthebbers er in geslaagd om een conglomeraat aan problemen te scheppen.
1. Transport-uitval. Zie Transport en de gevolgen hieronder. De situatie kan op dit moment (begin april) verbeterd zijn. Aanvullend: Australië legt twee weken quarantaine op aan goederen.
2. Productie-uitval, eerst in China, nu op veel plekken, omdat bedrijven bang zijn voor besmetting en afstand houden moeilijk te realiseren is. En vanwege gebrek aan grondstoffen en halffabricaten, dit als gevolg van 1 en 2.
3. Vraag-uitval vanwege onzekerheid (geld) en angst (gezondheid), reële daling van het inkomen en massaal huis-arrest;
4. Dienstverlening-uitval vanwege gedwongen afstand houden, sluiting horeca, kappers, evenementen etc.
1-4 leiden tot Economie-uitval.

We hadden een productie-consumptie cyclus waarin we elkaar aan de gang hielden. Levering ging gepaard met een geldstroom. Die stromen vormden brandstof voor de machine. Geld kan afgeroomd worden door de Staat, de financiële sector (pensioenfondsen, banken) en de 1procent.
De cyclus is -deels- onderbroken, waardoor we in een neerwaartse spiraal komen.
Veel sectoren hebben nu geen omzet, maar de kosten blijven op peil. Winkels vragen aan verhuurders om uitstel van huurbetaling of een korting. Dit vormt een probleem voor de vastgoed-sector en verderop de banken. Idem in de hele economie. Sander Boon vertelde dat in de VS van de 10 biljoen dollar aan bedrijfsleningen 44 procent BBB is, 1 graad boven junk. Door de crisis zal een deel afgewaardeerd worden, en dan moeten onder andere pensioenfondsen deze obligaties verkopen.

Er dreigt een implosie van het financieel-economisch-monetair stelsel. Waarom? Het stelsel is al vele jaren wankel, vanwege de vele problemen. De golf van lockdowns komt daar nu overheen.
Men gaat de crisis bestrijden met het enige middel dat men kent: geld=schuld scheppen.
Schulden moeten beheersbaar zijn en gebaseerd op een degelijke reële economie. Als de schulden te groot worden dan kan het stelsel instorten. En de schuldenbel is nu opgeblazen met allerlei min of meer gereguleerde producten zoals derivaten.

Alle schulden zijn gebaseerd op onderpand. Vroeger waren dat steevast reële waarden. Nu gebruikt men ook leningen als onderpand (o.a. CDO en CLO.
‘De boel staat op springen’ werd door velen al in 2008 (en eerder) verkondigd. Waren zij te vroeg met hun alarmbel of is het stelsel toch robuust ?

GnS Economics legt het op een paar pagina’s goed uit.
De grootste crash ooit – 8 april De blik van nu, met verwijzingen naar eerdere stukken.

De repo-markt en hefboom-leningen in de VS  De Federal Reserve begon in september met ongekende dollar-injecties.

Vallen de Europese banken als eerste om ?


De Europese autoriteiten hebben vanaf 2008 een reeks fouten gemaakt in het beleid.
Veel banken werden gered, terwijl het nodig was dat de slechtsten failliet gingen (zoals in de VS en IJsland). Zij mochten dubieuze leningen op de balans laten staan en bij in waarde gedaalde produkten de aanschafprijs aanhouden (“mark-to-fantasy”.
Ook de ‘Outright Monetary Transactions’ (‘OMT’) van Mario Draghi verlichtte de last van de banken door de waarde van hun staatsobligaties op te krikken.
Het werden zombie-banken, niet levensvatbaar maar schijnbaar niet dood.
Zij gingen krediet verstrekken aan zwakke en zelfs insolvente bedrijven.
Bedrijven die deze leningen ontvingen, gebruikten ze niet om de kapitaaluitgaven te verhogen of m werknemers in dienst te nemen, maar om kasreserves op te bouwen en eigen aandelen op te kopen.
De negatieve rente (voor leningen met de banken) die de ECB in ‘14 instelde verkleinde de marge voor de core-business van banken: het verstrekken van leningen.
De ECB ging in maart 2015 staatsschulden en bedrijfsschulden opkopen: quantitative easing.
Dit bracht de banken ertoe de kredietverlening te verhogen en meer riskant kredieten te verlenen. QE verhoogde ook de rente op staatsobligaties tot onnatuurlijk lage waarden, waardoor ze minder riskant lijken.
Het gevolg: het stelsel en de banken staan er slechter voor dan na de crisis van 2008.
De komende recessie zal meerdere Europese banken tot faillissement brengen. De overheden kunnen hen nu niet redden vanwege de hoge staatschulden. De rekeninghouders zullen een deel van hun deposito’s verliezen, maar dat zal de ineenstorting niet tegenhouden.
De balans van de banken in de Eurozone is 2,4 maal het BNP.

De kettingreactie in Europa zal heel snel de rest van de wereld bereiken. De gevolgen zijn niet te overzien.

 

China trekt wereld mee 19-2

Over de toestand van de bevolking weten we weinig, maar cijfers over de economie blijven komen.

De productie komt tot stilstand –flatline- in de eerste of tweede economie van de wereld.

Alle Chinese goederen en diensten vormen eenzesde van de wereldeconomie.

Grafieken en uitleg een twee; alle grafieken

De grafieken tonen:

  • Het verkeer is eenvijfde van het normale niveau. Er is daardoor vrijwel geen congestie, dus veel minder fijn stof;
  • De totale vraag naar staal is 40 procent lager, vanuit de bouwsector is het 88 procent lager (t.o.v ‘19)
  • De huizenverkoop is eentiende van het normale niveau;
  • Het steenkoolverbruik is eenderde van het normale niveau;
  • Gaan mensen weer naar het werk? Dat blijft steken op eenderde van normaal. Kunnen zij dan gewoon werken is de volgende vraag.

Mega-krimp en de cascade

De productie in het eerste kwartaal zal zeker 80* procent minder zijn dan ‘19. Q2 zal vrij zeker op dat lage niveau blijven, vanaf Q3 is de onzekerheid groter. Als de economie in de tweede helft van het jaar op 40 procent van 2019 komt (best case) dan is voor dit hele jaar een krimp met minimaal 70 procent te verwachten. 70% van 16% is 10 procent: zoveel kan de wereldeconomie krimpen alleen door China. Dit blaast alle modellen op, en het financiële stelsel.

[* 10-4: deze waarde is zeker te hoog]

Van de South China Morning Post

Veel kleine fabrikanten vrezen dat buitenlandse klanten bestellingen naar andere landen zullen verplaatsen vanwege productie- en leveringsstoringen. In een onderzoek onder 995 MKB-bedrijven [] zei 85 procent dat ze onder de huidige omstandigheden niet meer dan drie maanden kunnen overleven. Als de verstoring lang genoeg aanhoudt, kan dit leiden tot een golf van faillissement bij het MKB, die meer dan 60 procent van het Chinese bbp [] en 80 procent van de banen vertegenwoordigen.

De epidemie zal de banken raken via af te schrijven leningen. Dit vergroot de druk op het banksysteem en de torenhoge schuld van het land, die eind vorig jaar meer dan 300 procent van het bbp bedroeg. Gezien de jarenlange kredietverlening vanwege de Staat, een steeds groter wordende vastgoedzeepbel en de enorme industriële overcapaciteit neemt het risico toe van wanbetaling bij de 13 biljoen euro aan uitstaande onshore-obligaties. []

Helaas, omdat de schaal groter en de verspreiding sneller is zal deze epidemie waarschijnlijk veel langer duren dan Sars. Het herstel zal langzaam verlopen, aangezien de quarantainemaatregelen en de voorzichtigheid van de consument aanhouden, lang nadat de epidemie zijn hoogtepunt heeft bereikt. Dit zal een sociale en politieke gevolgen hebben die niet alleen de economie maar de hele samenleving zullen treffen.

Het worstcase-scenario kan dus niet worden uitgesloten. Een financiële ineenstorting, het uiteenspatten van de zeepbellen van activa, een uittocht van buitenlandse bedrijven en grootschalige faillissementen doemen op aan de horizon als deze epidemie niet snel kan worden bestreden. Kortom, niets minder dan een grote economische crisis.

 

Transport en de gevolgen voor fabrikanten wereldwijd

Vrachtvervoer over zee neemt af, schepen liggen stil buiten of in de havens. Havens in Azië houden schepen uit China in quarantaine, schepen brengen hun lading naar buurlanden in plaats van China (voorbeeld honderden koelcontainers met pluimveevlees).

Zowel de vraag naar vervoer daalt als het aanbod qua schepen want velen zijn uit de vaart. Veel (lege) containers blijven in Chinese havens, waardoor een tekort dreigt.

Nu en de komende weken arriveren nog schepen uit China overal ter wereld, maar omdat er sinds drie weken nauwelijks schepen vertrekken houdt die stroom op.

Ongeveer 80 procent van de wereldhandel (volume) wordt over zee vervoerd en China heeft zeven van de 10 drukste containerhavens.

Gevolg: bijna geen consumentenproducten, grondstoffen, medicijnen, onderdelen, halffabricaten meer uit China.

Fabrieken moeten dan sluiten (of de productie beperken) of hun halffabricaten uit andere landen halen; ik weet niet in hoeverre dat laatste mogelijk is, het verschilt uiteraard van land tot land en product tot product.

Globalisering betekent onder andere het in meerdere landen produceren van halffabricaten. China is de spil in die keten (supply chain): 70 procent van de bruto-invoer en 62 procent van de bruto-uitvoer betreft halffabricaten. Als Chinese bedrijven geen halffabricaten meer invoeren dan zijn deze beschikbaar voor de wereldmarkt.

Just in time betekent dat bedrijven lage voorraden aanhouden en sterk afhankelijk zijn van toeleveringen.

China’s aandeel in de globale export is 13 procent.

CNBC 17 feb: In de getroffen gebieden (met 100 of meer bevestigde gevallen) zijn meer dan 90% van alle bedrijven in China actief, volgens het rapport van Dun & Bradstreet. Ongeveer 49.000 bedrijven in deze regio’s zijn filialen en dochterondernemingen van buitenlandse bedrijven.  Andersom: 51.000 bedrijven wereldwijd, waarvan 163 in de Fortune 1000, hebben een of meer directe of tier 1-leveranciers in de getroffen regio’s, terwijl ten minste 5 miljoen een of meer tier 2-leveranciers hebben; 938 in de Fortune 1000 .

Gevolg: multinationale bedrijven halen meer productie uit China weg, dit vind al plaats vanwege de handelsoorlog.

Supply chain China

Een schatting zegt dat wereldwijd vijf miljoen bedrijven geraakt worden door de epidemie in China. Een andere bron zegt dat 9  miljoen bedrijven een relatie met China hebben.

  • 25-2 Proctor en Gamble heeft officieel gewaarschuwd dat het proces bij 17.600 van zijn producten kunnen worden verstoord door het coronavirus. CFO Jon Moeller zei dat P&G 387 leveranciers in China heeft die meer dan 9.000 materialen maken;
  • Adidas heeft veel winkels in China gesloten, en de verkopen waren 85 procent lager dan vorig jaar.
  • Jaguar Land Rover heeft auto-onderdelen uit China om de productie in Groot-Brittannië de komende twee weken voort te zetten. De grootste autofabrikant van Groot-Brittannië, met drie fabrieken in dat land, heeft onderdelen uit China moeten invliegen. De verkoop is gestopt in China. De Chinese fabriek van het bedrijf zal volgende week weer worden geopend.
  • 97 procent van alle antibiotica voor de Verenigde Staten komt uit China. China produceert 40 procent van de actieve farmaceutische ingrediënten (API) en 80 procent van de belangrijkste chemicaliën in API’s aan India. Samen is dit 70 procent van alle API’s wereldwijd.